Rugazi week 2 en 3
Alweer een tijdje geleden dat ik mijn blog bijgewerkt heb, sorry daarvoor! Maar dat is een goed teken, wil zeggen dat ik druk ben bezig geweest

Ik heb veel bijgeleerd over tropische ziektebeelden zoals malaria, HIV en AIDS en tuberculose, maar vooral ook veel leren klinisch nadenken over mogelijke diagnoses en welke behandeling er dan voor te geven. Een behandeling die hier dan ook nog beschikbaar is, wat niet altijd even evident is. Uit de voorbije weken herinner ik me verschillende patiënten die ons kippenvel hebben bezorgd, of zelfs tot tranen toe bewogen hebben. Zo was er een baby van een moeder die 2 maand geleden gestorven was aan AIDS. Er werd niet naar omgekeken door de vader en de tante die er nu voor zorgde nam haar werk ook niet al te nauw want het kind was totaal ondervoed. Er was geen verpleegster aanwezig (de werknemers hier nemen hun werkuren niet al te nauw: het kan zijn dat ze zelfs gewoon niet komen opdagen, waardoor de opgenomen patiënten de hele dag geen medicatie toegediend krijgen) en wij kregen er geen infuus in omdat dat kind volledig uitgedroogd was, we werden er echt wanhopig van. We wouden dat kind dan doorverwijzen naar Mbarara, waar een gespecialiseerde kliniek is voor ondervoede kinderen, maar de tante was bang dat het kind daar dan ging sterven en dat ze dan geen geld zou hebben om het lijk terug te brengen naar hun dorp. Wij dan proberen voeden met een spuitje, maar wat er van dat kindje terecht zal komen zonder gespecialiseerde hulp, wie zal het zeggen?
Dezelfde dag werd een jongen van 16 jaar binnengedropt met de 2 volledige armen volledig verbrand, deels 3de graadsbrandwonden, waar niemand naar omkeek. Blijkbaar was hij een dief en had de gemeenschap hem betrapt en dan kerosine op hem gegooid en in brand gestoken, echt verschrikkelijk. Wij hebben hier totaal niet de goede zorgen voor hem, hebben dan wel geprobeerd hem vocht te geven, antibiotica om infectie te voorkomen, maar zo'n gevallen zijn echt hopeloos. Ik ben hem dan ook eten gaan geven, want hier krijg je in het ziekenhuis geen eten, en als er geen familie is om voor je te zorgen blijf je dus echt alleen achter. Aangezien hij zijn handen niet kon gebruiken moest ik hem echt voeden als een baby. Kwam daarnog eens bij dat er geen elektriciteit was voor meer dan 24u, dus moest dit allemaal gebeuren bij het licht van een gsm. Zo'n werkomstandigheden zijn in België echt niet voor te stellen, gelukkig maar

Maar evengoed beleven we hier erg mooie momenten. De mensen zijn ongelooflijk dankbaar en gastvrij hier in Rugazi. Velen laten echt hun appreciatie merken, ook moeders van kindjes die we hier behandelen. En als ze merken dat we hen groeten in het Runyankole, zijn ze helemaal verkocht

Naast ons werk in het health centre valt hier ook nog het een en ander te beleven. Vorige week was er hier een soort wereldjongerendagen in Oeganda met een 1000tal katholieke jongeren waarmee ik mee door de straten heb gelopen. 's Avonds was er dan ook een Thaizéviering met kaarsjes en Thaizéliedjes die hier blijkbaar waren aangeleerd door Nederlandse studenten. En erna was er vuurwerk. Grappig, al die Afrikaanse kinderen die waarschijnlijk nog nooit vuurwerk hebben gezien met hun ‘oooh en aaahh'- kreetjes!Het was zelfs nog leuker naar hun reacties te kijken dan naar het vuurwerk zelf. En na de viering was er dans natuurlijk, Afrikanen dansen immers hele dagen!
Deze week zijn we ook bij een familie thuis Afrikaans gaan koken. Zelf de vis gekuist en ontdarmd, matoke gemaakt, cheenut sauce, mirridge, sweet potato's, de plaatselijke groente dodo (soort spinazie) en nog veel meer. Allemaal Afrikaanse gerechten die we hier dag in dag uit eten, maar die nog nooit zo lekker hebben gesmaakt als toen, vers gemaakt. Het was echt een feestmaal. Als echte Afrikanen zaten we op de grond en aten met de handen, was echt een gezellige bedoening. Heel de familie was super gastvrij , ze waren allemaal zo blij en dankbaar dat wij bij hen op bezoek waren, terwijl wij eigenlijk blij moesten zijn dat we bij hen mochten komen koken en mee-eten. Trouwens, dat koken hier is net altijd een pretje ze. De mensen hier koken op zo'n vuurtjes in een klein hutje dat als keuken dienstdoet waar de rook blijft inhangen. Ik werd bijna vergast door de rook, ik kon er echt niet tegen. Mijn ogen traanden verschrikkelijk en ik moest constant hoesten. Nu snap ik waarom er hier bij vrouwen die over het algemeen niet roken toch vrij veel longkanker voorkomt, amai!
Ook de bezoekjes aan gezinnen in de community, waar we dan verschillende vragen aan stellen ivm gezondheid, vaccinatiestatus van de kinderen, hygiëne, educatie, werkomstandigheden enz. zijn heel erg interessant en ook heel leerrijk! Op deze manier komen we echt te weten hoe de mensen hier leven en wat hun percepties zijn in verband met gezondheid. Deze bezoekjes hebben echt een meerwaarde gegeven aan ons verblijf hier in Oeganda.
Dit weekend hebben we ook nog genoten van de prachtige natuur hier in de buurt. Het Rwenzori Mountains National Park (met de Mount Margharita, de 3de hoogste berg in Afrika na de Kilimandjaro en Mount Kenia) ligt op een uurtje rijden van hier en we hebben een 2daagse trektocht gedaan naar een van de minder hoog gelegen toppen. Op een dag tijd 2000m gestegen, was lastig maar echt een prachtige ervaring. We stegen steeds hoger waardoor we verschillende zones in elkaar zagen overgaan: savanne, regenwoud, bamboezone en op het laatst nog een andere boomsoort. We kwamen tijdens onze tocht een giftige slang tegen, aapjes hoog in de bomen en verschillende mooie vogels. Ook hoorden het constant het geroep van chimpansees, maar we hebben ze spijtig genoeg niet gezien. Boven op de top overnachtten we in een hutje waar ik de Belgische winterkoude nog eens mocht ervaren: het was er immers maar 4 graden. Met dagtemperaturen hier van meer dan 30 graden (het wordt hier trouwens warmer met de dag, duidelijk dat het droogseizoen is aangebroken) was dat toch eventjes wennen, gelukkig had ik een goede fleece mee:) De tocht naar beneden was naar mijn mening nog lastiger met voeten vol blaren en overal spierpijn tot gevolg, ik loop vandaag rond als een kreupel oud vrouwtje:) maar dat nemen we er graag bij, het was een fantastisch weekend!
Ondertussen zit ook deze stageperiode in het landelijke Rugazi er bijna op. Woensdag gaan we terug naar Mbarara, waar ik nog 3 weken gynaeco/verloskunde ga doen, en dan keren we alweer huiswaarts. De tijd vliegt hier echt voorbij! Tot een volgend blogbericht!
De Oegandese bergen
Dit weekend heb ik ontdekt waarom Oeganda ook wel eens het Zwitserland van Afrika wordt genoemd. Er zijn hier echt bergen! En we hebben ze beklommen ook


De weg naar Fort Portal is op zich ook al de moeite, we rijden immers door het Queen Elisabeth National Park en geregeld passeren er wel eens leeuwen voorbij de auto. Wij hadden echter geen geluk (of wel geluk?), we zijn geen leeuwen tegengekomen. Wel koeien op de weg die de chauffeur ternauwernood kon ontwijken met horens van wel een halve meter lang die op een haar na passeerden aan het raam waar ik zat. Oef, juist niet aan een hoorn gespiest, het scheelde echt niet veel

Na een tof weekend zijn we weer helemaal opgeladen om er weer helemaal in te vliegen deze week. Tot later!
Stage Rugazi week 1
Onze eerste week stage in Rugazi, een prachtig dorp aan de voet van het Queen Elisabeth National Park zit er reeds op. We brengen onze dagen door in en rond Rugazi Health Centre IV , een klein hospitaal/dispensarium, met een afdeling voor kinderen, vrouwen en mannen, een materniteit met ook prenatale opvolging en een out-patient clinic, waar ook 1x per week HIV/AIDS consultaties worden gehouden.
We beginnen om 7u30 met de ward round samen met de nachtverpleegster. Zij vertelt ons welke patiënten er zijn opgenomen en we noteren de belangrijkste gegevens. Dit duurt ongeveer een half uurtje, daarna gaan we thee drinken/ontbijten en raadplegen onze medische boeken als er iets is dat we niet zo goed weten (wat wel vaak gebeurt

In de namiddag gaan we met Davina, onze plaatstelijke gidse op pad in de community. We bezochten reeds 2 traditional birth attenders, traditionele genezers en ook een aantal gezinnen die ons ontzettend gastvrij ontvangen en graag antwoorden op al onze vragen over gezondheid(beleving) , educatie, hygiëne enz.
Het is een heel erg interessante week geweest! Ik heb er enorm van genoten echt zelfstandig te kunnen en mogen werken als dokter, onze eigen patiënten te hebben en ook daardoor veel zelf na te denken over mogelijke ziektebeelden en behandeling. Daarnaast heb ik ook al een aantal schrijnende momenten meegemaakt. Zo was er vandaag een 29-jarige HIV- patiënt, de enige kostwinner van een heel gezin, die met malaria en stuipen binnenkwam. In de differentiaaldiagnose konden we ook cryptococcenmeningitis niet uitsluiten, iets wat vaak voorkomt bij immuungecompromitteerde patiënten, maar hier in het health centre kunnen we dat niet diagnosticeren en al zeker niet behandelen, dus wouden we hem doorverwijzen naar Mbarara, het universiteitsziekenhuis. Maar de familie kon het transport niet betalen, dus was het niet mogelijk. Echt onmogelijk in te beelden bij ons. En verder kon er hier niets meer voor hem gedaan worden, dus kijken we gewoon toe hoe hij hier ligt weg te kwijnen, vreselijk. Ook de manier waarop hiermee wordt omgegaan komt voor ons heel onverschillig over. Wanneer wij verontwaardigd waren dat deze patiënt niet naar Mbarara kon om de nodige zorgen te krijgen, kregen we als antwoord: je kan niet voor iedereen goed doen, soms is er gewoon niets aan te doen, daar moet je je bij neerleggen. Hier besef je dan echt wel hoeveel geluk we in België hebben met de gezondheidszorg die mogelijk maakt dat echt iedereen de nodige behandeling kan krijgen. Hier is die luxe enkel weggelegd voor rijke mensen, spijtig genoeg.
Stageweek 3 en 4 pediatrie
Dag allen!
Mijn eerste stageperiode zit er al op, wat gaat de tijd hier toch snel! Ik heb veel dingen gezien, meegemaakt, beleefd, ervaren waar ik in België niet direct mee ben in contact gekomen. Verschillende tropische ziektes in alle vormen van voorkomen, maligniteiten bij kinderen in uiterst ver gevorderde stadia met als gevolg kindjes met een buik als een ton, creatief omgaan met weinig middelen waardoor een intubatiecanule gebruikt wordt als thoraxdrain die dan nog wordt gestoken zonder verdoving, congenitale aandoeningen die niet worden behandeld, laksheid in het omgaan met steriliteit, ... Allemaal dingen waar mijn ogen toch van opengingen.
Ook de omgang met sterfte hier is helemaal anders dan bij ons, waardoor dat ook wel echt wennen was. In vele gezinnen zijn er al verschillende kinderen gestorven waardoor dat eigenlijk niet meer als iets ‘ergs' wordt aanzien, meestal blijven er toch nog genoeg kinderen over. De houding die ze hier dan ook aannemen is: ‘we do for the best', maar als een kind sterft, is het toch de wil van God en hebben wij daar eigenlijk niets over te beslissen. Niemand die ook inzit of meeleeft met de familie. Het was dan ook moeilijk voor mij om te weten wat voor houding ik dan moest aannemen. Ik als westerling voel de dood van een kind immers aan als iets verschrikkelijks dat voorkomen had moeten worden, terwijl het hier een alledaagse gebeurtenis is.
Morgen vertrek ik naar Rugazi, een dorp op 2 uur rijden van hier waar we zullen werken in een primary health care centre. Ik kijk er enorm naar uit!
Tot slot nog enkele weetjes over de gezondheidszorg in Oeganda:
Wist je dat:
-Er werken in Oeganda 37.368 mensen in de gezondheidssector, waarvan slechts 3% dokters. Dat zijn slechts 1.118 dokters in heel Oeganda, dat komt overeen met 1 dokter per 25.000 inwoners.
-Er sterven enkel in Oeganda dagelijks 16 vrouwen aan zwangerschapsgerelateerde problemen.
-8% van de pasgeborenen sterft in het eerste levenjaar.
-Er zijn slechts 36 intensive care unit bedden beschikbaar in heel Oeganda, ter vergelijking: 1.100 bedden in buurland Rwanda en 3.500 in Kenia.
-Artsen in buurland Kenia dubbel zoveel verdienen als in Oeganda, waardoor heel veel artsen het daar gaan zoeken.
Oud en nieuw in Kampala
Gelukkig nieuwjaar iedereen! Hopelijk zijn jullie allemaal vol goede moed gestart in 2012. Wij vierden oud en nieuw in Kampala, de hoofdstad van Oeganda en volgens de Oegandezen dé feeststad van Oost- Afrika. Wij waren dus wel ontzettend benieuwd. We vierden samen met Marlies en Bie (onze Vlaamse medestudenten die in Kampala stage lopen), Coleen (Londense geneeskundestudente) en Nathalie (Duitse geneeskundestudente). Eerst lekker gaan eten in een Italiaans restaurant, erna gaan feesten in de garden van een chique hotel, waar er om 00u vuurwerk was en erna een optreden van bekende Oegandese artiesten. We gingen met zijn allen uit de bol op Oegandese muziek, omgeven door duizenden Oegandesen. Echt leuk om buiten in een kleedje in een aangename temperatuur naar vuurwerk te staan kijken

Op nieuwjaardag voor het eerst in weken een echt broodje gegeten met hesp en kaas en groentjes, zoals bij ons. Echt heerlijk. Na weken geen kaas te hebben gegeten (sommige kazen zijn hier wel te vinden, maar echt ontzettend duur) was dit echt een feestmaal. Na een busrit van 4u terug aangekomen in het rustige Mbarara, zo vlot waren we er nog nooit geraakt! Als je onze thuisstad hier vergelijkt met Kampala is het hier een rustig boerengat met al haar charmes. Kampala daarentegen is echt een grootstad met alles wat erbij komt kijken: ontzettend veel verkeer, bedelaars, sloppenwijken, choas alom, voortdurend moeten opletten niet omver gereden te worden door bodaboda's (motorfietsen als taxi) of matatu's (taxibusjes) en veel meer muzungu's (blanken). Leuk om eens een weekendje door te brengen, maar ik was toch blij dat we weer naar ons rustige Mbarara terug konden

Ik start nu mijn laatste week op pediatrie, erna gaan we naar het kleinere Rugazi voor onze eerstelijnstage in een primary health care centre. Ik ben er al heel benieuwd naar! Tot later!
Stageweek 2 pediatrie
Aan geneeskunde doen hier in Oeganda is veel minder evident dan bij ons in België. De nodige know-how is er wel, maar de middelen vaak niet of onvoldoende. Wanneer een kind zuurstof nodig heeft, is er niet steeds een zuurstoffles voor handen, wanneer je geluk hebt wel, wanneer er geen geleverd zijn moet het kind naar een ander privéziekenhuis hier in de buurt waar ze meestal wel een voorraad hebben. Wanneer je een labo-aanvraag doet kan het zijn dat de bloedstalen 2 dagen later nog steeds onaangeroerd liggen en wanneer je een bloedcultuur wil afnemen om te zien welke kiem verantwoordelijk is voor de ziekte is het soms gewoon niet mogelijk omdat er geen kweekflessen beschikbaar zijn die dag. De reactie die er dan op komt is gewoon: spijtig, maar daar blijft het dan ook bij. Niemand die de laboranten eens zal aansporen om wat sneller te werken of naar een andere oplossing zoekt. Het is als arts soms zeer frustrerend te weten dat er vanalles is dat je kan doen als diagnostiek of behandeling, maar dat het gewoon niet beschikbaar is, al dan niet tijdelijk. Ook de radiologiedienst werkt hier maar af en toe, afhankelijk van stroompanne of verlof van werknemers of andere duistere redenen, en dat in een universitair ziekenhuis, dat is bij ons toch echt niet denkbaar. Als je er dan bij stilstaat is het echt luxe wat wij in België allemaal kunnen aanvragen en hoe snel we er resultaat van hebben.
Andere dingen waar ik aan moet wennen zijn een muis in de intensive care unit of een kakkerlak die over de onderzoekstafel loopt. Ik moet me dan echt inhouden om niet te gillen, terwijl de dokters hier dat precies de gewoonste zaak van de wereld vinden

Malaria met anemie en dehydratatie vormen hier de meest frequente redenen van opname. Ik heb al een aantal vormen van cerebrale malaria gezien waarbij de kinderen echt suf binnenkomen maar meestal wel redelijk snel terug opklaren eens ze intraveneus behandeld worden. Eigenlijk worden alle kinderen die hier met koorts binnenkomen als malaria behandeld omdat het hier zo frequent is bij kinderen. Wanneer de bloedresultaten negatief blijken te zijn wordt ermee gestopt en een ander soort antibiotica doorgegeven.
Als je hier in het ziekenhuis ligt ben je helemaal afhankelijk van je familie of naasten. De medicatie wordt door hen gegeven, eten, verzorging. Eigenlijk bijna alle verpleegkundige taken van bij ons worden hier door familie uitgevoerd. Wanneer een kind door zijn familie aan zijn lot wordt overgelaten kan het goed zijn dat er niet naar wordt omgekeken. Zo zag ik gisterenmorgen op de ward round een baby helemaal gedehydrateerd omdat de papa niet wist dat hij dat kind moest voeden, en het dus meer dan 12u niets had binnengekregen. Ik vond het echt moeilijk te begrijpen waarom geen enkel verpleegster dat had opgemerkt, ik vraag me soms af waarom die daar rondlopen. Allé ja, rondlopen doen ze inderdaad meestal niet, ze zitten heel de dag te koffiekletsen en iedereen schuift haar taak door naar iemand anders. Echt enorm vervelend! Natuurlijk zijn er ook uitzonderingen, gelukkig maar!
Kerst in Oeganda
Terwijl jullie ongetwijfeld tevergeefs hoopten op een witte kerst, hebben wij hier kerst gevierd op het strand van Ssese Islands, een eiland dat gelegen is in het grote Victoriameer, dat ook grenst aan Kenia, Tanzania en Rwanda. Kerstavond onder een hemel vol sterren, volleyballen met Oegandese jongeren op het strand, kerstbarbeque met Tilapiavis vers gevangen uit het Victoriameer, een zwarte kerstman, traditionele kerstliedjes in een Afrikaans jasje... Allemaal sterk in contrast met onze gewoonlijke kerstfeestjes maar daarom zeker niet minder leuk!
Om onze Afrikaanse gewoontes in stand te houden zijn we ook op kerstmis naar de mis geweest. Heel erg feestelijk, met veel zang en deze keer zelfs wat dans, feestkledij en iedereen in opperbeste stemming. Natuurlijk vallen we als ‘muzungu' heel erg op en we werden gevraagd ons voor te stellen, heel erg grappig, we moesten eigenlijk zelfs rechtstaan voor de hele kerk, maar dat hadden we (gelukkig) niet door

Op kerstdag zelf ook nog een forest walk gedaan over het eiland, waar we een traditioneel dorp passeerden waar nog een kerstviering aan de gang was met hier echte Afrikaanse dans en zang zoals we het ons voorgesteld hadden, heel erg leuk allemaal! Na een heuse klim door het bos kregen we dan ook nog een prachtig uitzicht over het hele eiland, de moeite waard!
De minder leuke kantjes van zo'n kerstfeestje op een tropisch eiland zijn dan weer het uren wachten op een ferry, eeuwig onderhandelen over de prijs van de taxi, knokken voor een plaatje op de bus, uren onderweg door een slecht uitgerust wegennet, kortom de ‘African way of life'. Ook mijn maagdarmstelsel heeft onder het weekendje geleden, met diarree en overgeven tot gevolg, dat hoort natuurlijk ook bij een Afrikaans avontuur. Ondertussen is het alweer over, dus daar kan ik wel mee leven

Ik hoop dat jullie ook allen een fijne kerst hadden!
Weekenduitstapje
Om de eerste stageweek wat te laten bekomen hebben we dit weekend een uitstapje gedaan naar Lake Mburo National Park. Dit is een nationaal park niet zo heel ver van Mbarara gelegen. We spraken er af met Bie en Marlies, 2 medestudenten die momenteel stage lopen in Kampala, de hoofdstad. Ze brachten ook een Londense studente mee die ze tijdens hun stage hebben leren kennen. De savanne is echt ongelooflijk mooi hier met zoveel verschillende fauna en flora! Prachtig gekleurde vogels, arenden, kraanvogels, impala's, zebra's, buffels, wrattenzwijnen, aapjes, antilopen, nijlpaarden, ... Allemaal dieren die we gespot hebben tijdens een boottrip op het grote meer of tijdens de ochtendlijke trektocht waarbij we te voet door de savanne liepen en op minder dan 10 meter van de zebra's kwamen. Wanneer we ook op minder dan 10m van de buffels kwamen was onze gids (en wij dus ook) minder op zijn gemak en hebben we maar een grote omweg gedaan om terug naar het basiskamp te komen ? Ik had niet verwacht dat ik zo verwonderd zou zijn door wilde dieren, maar toen ik deze morgen om 6u de deur van ons hutje waar we sliepen opende en oog in oog stond met een 20tal prachtige impala's waarvan ongeveer de helft kleintjes, moest ik toch even naar adem happen. Zo'n prachtig tafereel om de dag te beginnen heb ik nog zelden meegemaakt.
Tijdens onze terugrit naar Mbarara hebben we nog kennis gemaakt met de Ugandese politie die zoals in elk Afrikaans land heel erg corrupt is naar het schijnt. We zaten in een shared taxi met 4 op de achterbank (wat in Uganda de gewoonte is) en de politie deed ons stoppen. De chauffeur moest uitstappen en de politie begon wat vragen te stellen in de plaatselijke taal. Een medepassagier die vooraan zat begon ook zijn zegje te doen en daar moest die politieman blijkbaar niet van weten, hij had hem immers niets gevraagd! Het is blijkbaar heel erg onrespectvol om politiemannen, die ook maar hun werk doen te onderbreken in hun uitleg. Blijkbaar is vrije meningsuiting hier niet echt van tel, want het eindigde bijna met een arrestatie van die man. Ik had wel even schrik en we dachten echt dat we ons geld gingen moeten afgeven want zo gaat dat hier maar uiteindelijk zijn we er met een preek vanaf gekomen.We weten nu ook dat we best heel erg veel respect tonen aan de politie en beter niet in discussie gaan! Een goede les alvast!
We zijn vandaag ook naar de mis geweest omdat we al veel mooie muziek uit de kerk hadden horen weerklinken en we wel eens wouden zien hoe zo'n mis er hier aan toe gaat. Iedereen is op zijn paasbest gekleed, ook de kindjes: jongetjes in kostuum en meisjes in mooie kleedjes. Ik was wel een beetje teleurgesteld. We hadden ook dans verwacht, maar dat was blijkbaar toch niet het geval. Ze zijn hier redelijk terughoudend en conservatief in opvatting precies. Je merkt wel dat naar de kerk gaan hier ook veel meer een sociaal gebeuren is dan bij ons, het is een ontmoetingsplaats voor velen. We kwamen dan ook een aantal bekende gezichten van in het ziekenhuis tegen.
Verder is het hier prachtig weer, vandaag zo'n 28 tal graden. We zijn al mooi gebruind! Het is echt heel erg vreemd om hier kerstmuziek door de straten te horen galmen in de blakende zon. Ik ben dan ook totaal nog niet in kerststemming en vind het heel moeilijk te geloven dat het volgend weekend kerst is. Wie mij met kerstwensen meer in kerststemming kan brengen, graag!

Zo, de eerste volledige week zit erop. We voelen ons hier echt al thuis in Mbarara. We kennen al de goedkoopste supermarktjes, de prijzen van het fruit, de kortste weg naar het centrum en we voelen ons al comfortabel op een bodaboda (motorfiets als taxi). En ondertussen schijnt de zon heerlijk verder. Kortom echt genieten hier
